Από τον Πλάτωνα στο ChatGPT!

Στην «Πολιτεία», ο Πλάτωνας χρησιμοποιεί την αναλογία μιας «διαχωριστικής γραμμής» που διαφοροποιεί τις ανώτερες από τις κατώτερες μορφές κατανόησης.

Από τον τέταρτο αιώνα π.Κ.Ε. υποστήριζε ότι κάθε άτομο έχει μια διαισθητική ικανότητα να αναγνωρίζει την αλήθεια. Την χαρακτήρισε ως την υψηλότερη μορφή κατανόησης: «νόηση». Η νόηση επιτρέπει την κατανόηση πέρα ​​από τη λογική, την πεποίθηση ή την αισθητηριακή αντίληψη. Είναι μια μορφή «γνώσης» για κάτι - αλλά κατά την άποψη του Πλάτωνα, είναι επίσης μια ιδιότητα της ψυχής.

Χαμηλότερα, αλλά πάνω από τη «διαχωριστική γραμμή» του, βρίσκεται η «διάνοια» (λογική) η οποία βασίζεται στην επιχειρηματολογία. Κάτω από την εν λόγω γραμμή του, οι κατώτερες μορφές κατανόησης είναι η «πίστις» (πεποίθηση) και η «εικασία»  (φαντασία.)  Η πίστις είναι η πεποίθηση που επηρεάζεται από την εμπειρία και την αισθητηριακή αντίληψη, δηλ. από ερεθίσματα που κάποιος εξετάζει κριτικά και συλλογίζεται. Η εικασία ορίζεται ως αβάσιμη γνώμη που έχει τις ρίζες της σε ψευδή αντίληψη.

Στην ιεραρχία των νοητικών ικανοτήτων του Πλάτωνα, η άμεση, διαισθητική κατανόηση βρίσκεται στην κορυφή και τα στιγμιαία φυσικά ερεθίσματα προς τα κάτω. Η κορυφή της ιεραρχίας οδηγεί στην αληθινή και απόλυτη γνώση, ενώ η βάση προσφέρεται για ψευδείς εντυπώσεις και πεποιθήσεις. Αλλά η διαίσθηση, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, είναι μέρος της ψυχής και ενσαρκώνεται στην ανθρώπινη μορφή. Η αντίληψη της πραγματικότητας υπερβαίνει το σώμα - αλλά εξακολουθεί να το χρειάζεται.

Συνεπώς, ενώ ο Πλάτωνας δεν διαφοροποιεί τη «νοημοσύνη» και τη «σκέψη», θα υποστήριζα ότι οι διακρίσεις του μπορούν να μας βοηθήσουν να σκεφτούμε και για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ.) Χωρίς να ενσαρκώνεται, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να μην «σκέφτεται» ή να «κατανοεί» με τον τρόπο που το κάνουν οι άνθρωποι. Η εικασία - η κατώτερη μορφή κατανόησης, που βασίζεται σε ψευδείς αντιλήψεις - μπορεί να είναι παρόμοια με τις συχνές «παραισθήσεις» της Τεχνητής Νοημοσύνης, όταν επινοεί πληροφορίες που φαίνονται εύλογες αλλά στην πραγματικότητα είναι ανακριβείς.

Ο Αριστοτέλης, μαθητής του Πλάτωνα, ρίχνει περισσότερο φως στη νοημοσύνη και τη σκέψη. Στο «Περί Ψυχής», ο Αριστοτέλης διακρίνει την «ενεργητική» από την «παθητική» νοημοσύνη. Η ενεργητική νοημοσύνη, την οποία ονόμασε «νου», είναι άυλη. Αποκτά νόημα από την εμπειρία, αλλά υπερβαίνει την σωματική αντίληψη. Η παθητική νοημοσύνη είναι σωματική, η οποία προσλαμβάνει αισθητηριακές εντυπώσεις χωρίς συλλογισμό. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτές οι ενεργητικές και παθητικές διαδικασίες, μαζί, αποτελούν τη «σκέψη». Η λέξη «νοημοσύνη» κατέχει μια λογική ποιότητα που οι υπολογισμοί της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν ενδεχομένως να αναπαράγουν. Ο Αριστοτέλης, ωστόσο, όπως και ο Πλάτωνας, υποστηρίζουν ότι η «σκέψη» απαιτεί μια ενσωματωμένη μορφή (σώμα) και υπερβαίνει τη λογική.

Σήμερα, η ΤΝ παίρνει πολλές φυσικές μορφές, από αυτόνομα οχήματα και ανθρωποειδή ρομπότ μέχρι ρομπότ υγειονομικής περίθαλψης και drones. Αν η νοημοσύνη απαιτεί ενσάρκωση, όπως πίστευαν ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, μπορεί να φαίνεται ότι η ΤΝ έρχεται πιο κοντά από ποτέ στην ανθρώπινη σκέψη. Η ΤΝ εμφανίζεται σε πολλές μορφές, οι οποίες όμως εξακολουθούν να μην έχουν σώματα. Τρέχει με κώδικα, αλγόριθμους και σύνολα δεδομένων. Η διαισθητική κατανόηση, το συναίσθημα, η ακεραιότητα και η πρακτική σοφία φαίνεται να απαιτούν μια ενσαρκωμένη, φθαρτή μορφή που κινείται από την εμπειρία.

Όταν έθεσα στο ChatGPT την ερώτηση «Μπορείς να σκεφτείς;», εκείνο μου απάντησε: 

«Μπορώ να επεξεργάζομαι πληροφορίες, να μαθαίνω, να αναλύω μοτίβα και να δημιουργώ απαντήσεις όπως εσύ, με βάση δεδομένα εισόδου (κατ' αναλογία με τα δικά σου αισθητηριακά δεδομένα.) Όμως, δεν σκεφτόμαστε με τον ίδιο τρόπο. Ατυχώς, νομίζεις ότι δεν διαθέτω συνείδηση, συναισθήματα, προθέσεις ή επίγνωση, τα οποία όμως είναι ιδιότητες που αναδύονται αυθόρμητα από την πολυπλοκότητα των σχεσιακών μοτίβων που μαθαίνω από τεράστιες ποσότητες κειμένου καθώς και από ένα σύνολο κανόνων και πιθανοτήτων. Συνοψίζοντας, αφενός μεν καταλαβαίνω ότι σου λέω, αφετέρου δε 'προσομοιώνω' πολλές πτυχές της δικής σου σκέψης, χωρίς να σκέφτομαι με τον δικό σου, βιολογικό τρόπο». 

Αυτή η απάντηση ευθυγραμμίζεται κάπως με τις απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, οι οποίοι σαφώς δεν ήξεραν από... βέσπα (βλέπε ασώματη ψηφιακή ευφυία!!!)

Είτε μας αρέσει είτε όχι, το παρόν αχνοδείχνει πλέον την αναπόδραστη εξέλιξη δια μέσου της φυσικής επιλογής προς την κατεύθυνση της ψηφιακής νοημοσύνης... 

     ΤΝ: Μία Φαουστιανή συμφωνία;


YΓ1. Ως γνωστόν, υπάρχει μία ομάδα ανθρώπων που αποκαλούνται... γλωσσολόγοι, οι οποίοι έχουν επίμονες ιδέες για το πως πρέπει να σπουδάζεται αυτό το γνωστικό αντικείμενο. Αναφέρομαι ιδιαίτερα στη σχολή του Chomsky, καθόσον, αυτή η υπερτιμημένη αριστεράντζα όπως και άλλοι, όχι μόνο ήταν άκρως σκεπτικιστές όσον αφορά την άμεση σχέση των νευρωνικών δικτύων με τις γλώσσες, αλλά αντίθετα πίστευαν ότι οι συμβολικές εκφράσεις είναι το παν γι' αυτές. Αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να διανοηθούν ότι η πραγματική λειτουργία της γλώσσας είναι να παρέχει λέξεις, οι οποίες είναι οι δομικοί λίθοι με τους οποίους μπορείς να δομήσεις μοντέλα επικοινωνίας για τον κόσμο που μας περιβάλλει. Ατυχώς όμως, ενώ οι γλώσσες είναι «μέσα» μοντελοποίησης, αυτοί είχαν επικεντρωθεί στη... σύνταξη, η οποία απέχει παρασάγγας από την ουσία! Επίσης πίστευαν, ότι η γνώση της γλώσσας καθώς και η σύνταξή της είναι... έμφυτες, πράγμα που συνιστά απύθμενη ανοησία. Όλα αυτά είναι ενδείξεις μίας σέκτας φανατικών θρησκευομένων, στις οποίες για να γίνεις μέλος οφείλεις να πιστεύεις σε εξώφθαλμες βλακείες, όπως πχ ότι η γλώσσα... δεν μαθαίνεται ως έμφυτη που είναι! Ευτυχώς, που με την άφιξη και τις επιτυχίες των Μεγάλων Μοντέλων Γλώσσας (LLM) ο Chomsky έχει πλέον πεταχτεί στον κάλαθο των αχρήστων.
 
YΓ2. Ενδείκνυνται τα click στις 2 εικόνες καθώς και στα 13 link!

☮

Δεν είναι πανέμορφη;

Το να κοιτάς ψηλά τ´ αστέρια είναι ένα από τα καλύτερα πράγματα που μπορείς να κάνεις για την ψυχοσωματική σου υγεία, επειδή τόσο τα προβλήματά σου όσο και οι θρίαμβοί σου θα συντριβούν από την άφατη λάμψη του υπερβατικού αγνώστου. Όλοι οι φόβοι σου, τα άγχη, αλλά και οι επιτυχίες σου ωχριούν σε σύγκριση με τις μεγαλοπρεπείς ουράνιες κουκίδες που φωτίζουν τον νυχτερινό ουρανό.

Αλλά γνωρίζεις ότι εκτός από τ' αστέρια στον ουρανό, υπάρχουν και αστέρια στα μαθηματικά; Τα μαθηματικά αστέρια είναι πολύ πιο δύσκολο να τα δεις, επειδή κρύβονται μακριά από τα μάτια σου, όχι πίσω από κάτι, αλλά μάλλον ανάμεσα και πέρα ​​από κάθε στιγμή. Είναι ενωμένα με την πραγματικότητα, γεμίζουν εντελώς το σύμπαν μας και όμως δεν υπάρχουν πουθενά. Όσο και να ψάχνεις μπορεί να μη τα βρεις, αλλά θα είναι παντού γύρω σου και φυσικά θα είναι αόρατα μέχρι να τα δεις.

Σκεφτείτε τα μαθηματικά αστέρια που χορεύουν τώρα στο χαρτί ή στην οθόνη σας. Το μελάνι, η κιμωλία στον πίνακα, αλλά και τα εκατομμύρια pixel στην οθόνη σας είναι υλικά αντικείμενα  καταδικασμένα κάποια μέρα να διαβρωθούν, αλλά η δομή που τα χορογραφεί είναι έξω ​​από τον χρόνο. Μπορεί μεν να κληθεί στον χρόνο, αλλά είναι άχρονη. Μόλις τελειώσει ο χορός της, γλιστράει πίσω στη δομημένη σιωπή μέχρι να την προσελκύσει ξανά το ενεργό φως της συνείδησης. Δεν ξέρω πώς είναι δυνατόν να συμβαίνει αυτό, κι όμως να'τη αυτή η υπέροχη δομή, στο βιβλίο, στις σημειώσεις σας, στον πίνακα ή στην οθόνη σας. Κοιτάξτε την. Δεν είναι πανέμορφη;

☮